Początek rewolucji 23 października

Studenci politechniki w Budapeszcie uzyskali zgodę na manifestację dla poparcia żądań poznańskich robotników, ale ich właściwe, wolnościowe cele sięgały znacznie dalej i pokrywały się z celami większości węgierskiego społeczeństwa, które masowo wzięło udział w manifestacji. Przemarsz zakończył się początkowo na placu Bema odczytaniem listy żądań studentów. Mimo oficjalnego końca demonstracji, wciąż przyłączali się do niej kolejni uczestnicy i sytuacja zaogniała się coraz bardziej. Część, w międzyczasie setki tysięcy liczącej demonstracji, pomaszerowała pod parlament, jednakże większość udała się pod rozgłośnię węgierskiego radia, starając się skłonić je do odczytania listy żądań, jednakże zamiast poparcia, otworzono z budynku radiostacji ogień do demonstrantów. Sytuacja zaogniła się jeszcze bardziej, gdy przy pomocy broni otrzymanej od węgierskiego wojska, demonstrantom udało się zająć budynki radiowe. Wieczorem zebrało się ok. 300 000 ludzi przed parlamentem, żądając wolności słowa i poglądów, wolnej prasy, wolnych wyborów i pełnej niezależności od ZSRR, jak również nominacji Imre Nagya na szefa rządu. Sam Nagy wezwał demonstrantów do spokoju i rozejścia się i został niespodziewanie jeszcze tej samej nocy przez KC węgierskiej partii robotniczej powołany na premiera. Jednocześnie Sowieci rozpoczęli interwencję militarną, na prośbę sekretarza partii Ernő Gerő sygnowaną przez Biuro Polityczne (łącznie z Nagyem). Jeszcze tego wieczoru demonstranci obalili pomnik Stalina, stojący na placu Bohaterów

.

System wyborczy

System wyborczy do parlamentu na Węgrzech jest mieszany:

• 176 deputowanych (zarejestrować ich może 750 wyborców) wybieranych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych w dwóch turach głosowania, jeżeli w pierwszej żaden z kandydatów nie uzyska bezwzględnej większości głosów (min. 50%). Jeśli frekwencja w pierwszej turze była mniejsza niż 50%, to w drugiej turze biorą udział wszyscy startujący, jeśli większa to ci, co mieli poparcie co najmniej 15%Natomiast jeśli jest ich mniej niż 3 to przechodzi 3 z największymi wynikami. Obowiązkowa frekwencja przy drugiej turze to 25%
• 152 deputowanych wybieranych jest w 20 wielomandatowych okręgach wyborczych w systemie proporcjonalnym wg. metody Hagenbacha-Bischofa. Próg wyborczy to 5%, a dla koalicji 10% (kandydatów może zarejestrować partia, która miała swoich przedstawicieli w co najmniej ¼ okręgów jednomandatowych)
• 58 deputowanych wybieranych jest z listy krajowej. Metoda przeliczania głosów jest w tym wypadku d`Hondt. Zarejestrować kandydatów mogą partie z listami w co najmniej 7 regionach

Każdy głosujący oddaje zatem dwa głosy, jeden na indywidualnego kandydata, a drugi na listę partyjną. Zarówno prawo wyborcze czynne (możliwość głosowania), jak i bierne (prawo kandydowania) przysługuje osobom, które ukończyły przynajmniej 18 lat.

Székesfehérvár

Székesfehérvár (pl. Białogród Stołeczny, łac. Alba Regia, chor. Stolni Biograd, niem. Stuhlweißenburg, serbski: Стони Београд, tur.: Istolni Belgrád, czeski: Stoličný Bělehrad) – miasto na Węgrzech, ponad 101 tys. mieszkańców. Pierwsza, historyczna stolica Węgier. Nekropolia królów węgierskich. Stolica komitatu Fejér.

Ok. 10 km na południe od Székesfehérváru, niedaleko wioski Tác, znajdują się ruiny rzymskiego miasta Gorsium.

Tokaj: Piwnice Rakoczego

Labirynt porośniętych pleśnią korytarzy, gdzie w beczkach dojrzewają wina, sięga 1,5 km w głąb góry. Przy wejściu do piwnic można zakupić rozmaite roczniki tokajów w oryginalnych opakowaniach (zresztą w miasteczku jest kilka podobnych sklepów).

Na sąsiednim budynku apteki widnieje tablica upamiętniająca wizytę w mieście słynnego lekarza Paracelsusa (1493–1541), który z pozytywnym skutkiem badał lecznicze właściwości tokajskich win.

Piwnice Rakoczego (Rákóczi pince; Kossuth tér 15, 47/352408, rakoczip@axelero.hu; degustacje 15 III–15 X 10.00–18.00, poza sezonem tylko na grupowe zamówienie; 2200 Ft za 6 gatunków win tokajskich).

Półwysep Tihany

Około 8 km na zachód od Balatonfüred w wody Balatonu wrzyna się półwysep Tihany (wym. tihoń). Przy swoich 5 km długości i 3 km szerokości jest równie miniaturowy jak cała nadbalatońska kraina, jednak bogactwem i pięknem krajobrazu oraz rangą zabytków znacznie przerasta swe niewielkie rozmiary.

Tihany, w nazwie którego pobrzmiewa słowiańska „cichość”, stanowi osobliwą enklawę przyrody z dwoma jeziorami wulkanicznymi, stożkami gejzerowymi i wygasłymi wulkanami. Na wschodnim brzegu półwyspu leży urokliwa, oblegana przez turystów wioska Tihany, z malowniczymi domkami stojącymi w cieniu opactwa benedyktyńskiego. Poza nią i trzema innymi osadami, zamieszkiwanymi w sumie przez 1300 osób, półwysep został zamieniony w rezerwat poprzecinany ścieżkami przyrodniczymi. Tihany wznosi się ok. 80 m nad lustrem Balatonu, a najwyższy szczyt, Csúcs-hegy, liczy 232 m n.p.m.

Półwysep Tihany był zamieszkiwany już w epoce kamienia, o czym świadczą znaleziska między Gödrös (tuż przy zachodniej części nasady półwyspu) a wioską Tihany (na wzgórzu Óvár). Tutejszy földvár, czyli grodzisko ziemne, najlepiej zachowane nad Balatonem, pochodzi z epoki żelaza.

Pierwsza wzmianka o Tihany pojawiła się w słynnym Tihanyi Alapítólevél – liście fundacyjnym opactwa z 1055 r. Ten pisany po łacinie dokument, zawierający prawie 100 węgierskich gloss, stanowi najstarszy zabytek piśmiennictwa węgierskiego. Oryginał przechowywany jest w Pannonhalma. W XI w. król Andrzej I osadził w Tihany benedyktynów, budując dla nich wcześniej kościół i klasztor. W średniowieczu (XI–XIV w.) na półwyspie osiedlili się również mnisi prawosławni, którzy na wschodnim stoku grodziska, na skraju dzisiejszego Gödrös, wykuli w bazaltowym tufie pustelnicze cele. Dziś wydrążone w 20-metrowej ścianie skalne pustelnie – Remetetelep – są absolutnym unikatem w tej części Europy.

W XIII w. obok opactwa benedyktyńskiego wzniesiono zamek obronny, który w czasach tureckich stał się twierdzą kresową. Turcy nigdy go nie zdobyli; został zburzony dopiero przez Habsburgów, którzy w ten sposób pacyfikowali wyzwolone z niewoli tureckiej Węgry. Z warowni pozostały jedynie szczątki, widoczne kilkaset metrów na północny wschód od opactwa, przy końcu ulicy Árpád.

W XVII w. benedyktyni powrócili do Tihany i odbudowali zniszczony klasztor. W następnych wiekach u jego stóp rozwinęła się wioska rybacka, a w XX w. – popularne letnisko artystów, które w latach 70. ogarnęła gorączka wielkiej turystyki. Jej efektem jest m.in. ogromna czterogwiazdkowa wioska turystyczna Club Tihany na południowym brzegu półwyspu, zdolna pomieścić 1300 osób. Jest w niej plaża, przystań i ośrodki wszelkich sportów wodnych. Poza sezonem półwysep Tihany na powrót staje się przepięknym sielskim miejscem o niezmąconej, zachwycającej naturze.

Kempingi na Węgrzech

Na Węgrzech znajduje się prawie 400 kempingów, głównie nad Balatonem, nad jeziorami Tisza i Velence, nad Dunajem i Cisą, a także przy niemal wszystkich kąpieliskach termalnych kraju. Wykaz kempingów, wraz z określeniem (przy pomocy piktogramów) ich zakresu usług, znajduje się na rewersie mapy Hungary – Camping, rozdawanej w biurach Tourinformu.

Większość kempingów działa sezonowo od maja do września lub października. Na większości z nich można wynająć domki (faház) lub bungalowy (üdülőház) w cenie 1500–3500 Ft od osoby. Za dwie osoby i mały namiot płaci się 1500–4500 Ft, w zależności od pory i lokalizacji. Najlepiej wyposażone i najdroższe kempingi działają nad Balatonem.

Biwakowanie na dziko jest zabronione w całym kraju.

Szérüskert vendégház

Kraj : Węgry
Region : Wschodnie i Północne Węgry
Obszar : Północne Węgry
Miejscowość : Szarvaskő
Kategoria : Turystyka wiejska, Inne
Typ zakwaterowania : Kamping
Liczba pokoi : 4
Ilość miejsc : 8
Cena (od-do, za osobę za noc): 1750 – 2000 HUF (6.76 – 7.72 EUR)
Godziny otwarcia: Od: Maj 1 Do: Październik 31

Warto wiedzieć

Od 1 maja 2004 r. Polacy mogą wjechać na Węgry na podstawie paszportu lub dowodu osobistego (zarówno starego, ważnego maksymalnie do 31 grudnia 2007 r., jak i nowego typu). W przypadku starszych, książeczkowych dowodów osobistych zalecane jest upewnienie się, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwierdzenie tożsamości. Posiadacze zniszczonych egzemplarzy powinni z odpowiednim wyprzedzeniem przed planowanym wyjazdem złożyć wnioski o wymianę dokumentu na nowy.

Zasada swobodnego przepływu osób oznacza, że wjazdu można odmówić tylko w przypadku, kiedy zagraża to bezpieczeństwu wewnętrznemu państwa (np. terroryzm) lub narusza podstawowe zasady współżycia społecznego. Jeżeli natomiast odmowa wjazdu związana będzie z wyrokiem skazującym, to uzasadnienie wyroku musi wskazywać na potencjalną groźbę naruszenia porządku publicznego.

Całkowicie zostaje zniesiony obowiązek posiadania wizy, niezależnie od celu i czasu trwania pobytu. Na pobyt dłuższy niż 3 miesiące konieczne będzie uzyskanie stosownego zezwolenia. W Budapeszcie wystarczy w tym celu udać się na najbliższy w miejscu zamieszkania dzielnicowy posterunek policji (kerületi rendörség), natomiast w mniejszych miastach podania należy składać w komendzie głównej (fökapitányság). Obowiązek zameldowania się oraz zgłaszania każdej zmiany adresu na miejscowym posterunku policji w praktyce dotyczy jedynie tych cudzoziemców, którzy mieszkają prywatnie (np. u przyjaciół), ponieważ wszyscy zatrzymujący się w hotelach, schroniskach, pensjonatach, zajazdach i na kempingach są automatycznie ewidencjonowani. Formularz Meldunkowy dla Cudzoziemców (Lakcimbejelentö lap külföldiek részére) można otrzymać na każdej poczcie. Po wypełnieniu należy złożyć go na posterunku policji; obok podpisu zainteresowanego musi na nim widnieć podpis jego węgierskiego gospodarza.

Na Węgrzech można kupić karty turystyczne, które uprawniają do zniżek w hotelach, muzeach, restauracjach, przy przejazdach kolejowych, autobusowych, środkach komunikacji miejskiej: “Budapest Card” i “Hungary Card”.

Węgry

Najpopularniejsze wśród Polaków miejsca to Budapeszt i Balaton, najcharakterystyczniejsza potrawa to bogracz – dlaczego jednak w tym turystycznym alfabecie zatrzymywać się na literze B? Słownik węgierskich atrakcji pełen jest hitów. Kuszą kąpieliska w Miszkolcu-Tapolcy i Hajdśszoboszló, wina Egeru, secesyjny Kecskemét. Puszta Hortobágy i Bugác to unikatowe w skali Europy rezerwaty słonego stepu, kraina Aggtelek kryje rozległy świat jaskiń, wspaniale położony Pecz pełen jest muzeów, Győr warto odwiedzić ze względu na barokową Starówkę, w Sopron zachowała się średniowieczna zabudowa.

Kiedy jechac?

Węgry są krajem strefy umiarkowanej, co oznacza, że można je zwiedzać przez cały rok, w zależności od zainteresowań i celu podróży. Sezon turystyczny rozpoczyna się mniej więcej na początku maja i trwa do końca września (szczyt przypada na miesiące wakacyjne: lipiec i sierpień).
Kraj jest bardzo atrakcyjny na wiosnę, kiedy kwitną drzewa i krzewy, a puszta pokrywa się kobiercem kwiatów. Zabytki prezentują się wtedy znakomicie, a ceny noclegów są niższe niż podczas wakacji. Sezon żeglarski na Balatonie rozpoczyna się w dzień św. Jerzego (23 IV). Kąpieliska na wolnym powietrzu i kempingi działają od 1 lub 15 maja.
Latem słońce świeci znacznie częściej niż u nas, a kurorty (zwłaszcza nad Balatonem oraz przy renomowanych źródłach termalnych) tętnią gwarem i życiem nocnym. Czynne są niezliczone kąpieliska i baseny na wolnym powietrzu oraz liczne stadniny, farmy hippiczne i wędkarskie. Lato to również pora dojrzewania owoców, najpierw czereśni, śliwek i moreli, później arbuzów, brzoskwiń, winogron, morw, jabłek i gruszek.
Jesienią (we wrześniu i październiku) pogoda jest nadal piękna, a ceny wyraźnie spadają, nawet w renomowanych miejscowościach nad Balatonem. Jak Węgry długie i szerokie zaczynają się winobrania i rozmaite festiwale związane z winiarstwem. Ubywa turystów i łatwiej zaobserwować życie codzienne Węgrów.
Zima zazwyczaj nie jest tak mroźna jak w Polsce, choć bardziej wietrzna. Wielka zimowa atrakcja, dla nas całkiem egzotyczna, to przesiadywanie w termach i kąpiele w gorących źródłach pod gołym niebem. Późna jesień, zima i wczesna wiosna nie są najlepszą porą na zwiedzanie kraju (poza Budapesztem i większymi miastami), gdyż większość prowincjonalnych muzeów, skansenów i zamków jest nieczynna od połowy października do połowy kwietnia.
Wbrew stereotypom Węgry nie są bynajmniej krajem wyłącznie nizinnym. Północną część kraju zajmują łagodne zielone pasma górskie stanowiące południowe krańce Karpat. Węgierskim górom daleko do Tatr (najwyższy szczyt, Kékes, ma zaledwie 1014 m n.p.m.), jednakże dzięki peryferyjnemu położeniu udało się w wielu miejscach zachować nieskażony urok, tradycje ludowe i wiekowe zabytki. Zarówno pasmo Cserhát, jak i Mátra, Góry Bukowe oraz Zemplén usiane są okazałymi ruinami zamków wzniesionych w XIII stuleciu przez węgierskich królów i feudałów, a także znacznie późniejszymi pałacami i rezydencjami znanych arystokratycznych rodów. Podczas odwiertów geologicznych prowadzonych w poszukiwaniu ropy naftowej i gazu jeszcze pod koniec XIX w. w niektórych miejscach odkryto źródła geotermalne, które wykorzystano do utworzenia licznych term i kąpielisk. Górzyste północne Węgry od wieków jednak związane są przede wszystkim z winem. Od XIII w. winną latorośl uprawia się na południowych stokach w czterech okręgach. W wydrążonych w wulkanicznych skałach chłodnych piwnicach dojrzewają najsłynniejsze węgierskie trunki: tokaji aszś i egri bikavér.